Risk Evaluation, Simulation and Prevention of Respiratory Dust in Post-Mining Areas (RESPIRA) Ocena ryzyka, modelowanie i zapobieganie narażeniu na pył respirabilny na terenach pogórniczych

Koordynator: Instytut Techniki Górniczej KOMAG

Konsorcjanci: Instytut Techniki Górniczej KOMAG (KOMAG), Główny Instytut Górnictwa – Państwowy Instytut Badawczy (GIG-PIB), Universitaetsklinikum Freiburg (UKLFR), Agencia Estatal Consejo Superior de Investigaciones Cientificas (CSIC), Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie (AGH), Polska Grupa Górnicza S.A. (PGG SA)

Partner stowarzyszony:FUCHS PETROLUB SE (FUCHS)

Okres realizacji: październik 2026 – marzec 2030

Cel projektu:

Projekt RESPIRA podejmuje problem emisji pyłu powstającego podczas transportu, przeładunku i składowania węgla oraz materiałów pogórniczych. W zależności od warunków atmosferycznych drobne cząstki pyłu mogą być przenoszone poza obszar kopalń, zwałowisk i miejsc przeładunku, docierając także do terenów zamieszkałych. Stanowi to zagrożenie zarówno dla pracowników, jak i lokalnych społeczności oraz środowiska. Celem projektu jest lepsze poznanie mechanizmów powstawania i rozprzestrzeniania się pyłu w zależności od warunków transportu, składowania i czynników meteorologicznych. W tym celu prowadzone będą badania terenowe i laboratoryjne oraz analizy fizykochemiczne i toksykologiczne próbek pyłu. Pozwolą one określić jego właściwości oraz ocenić potencjalne oddziaływanie na zdrowie człowieka i środowisko. W ramach projektu opracowany zostanie model umożliwiający prognozowanie stężeń i rozprzestrzeniania się pyłu na podstawie danych pomiarowych, parametrów meteorologicznych oraz informacji o źródłach emisji. Do monitorowania zapylenia wykorzystana zostanie również sieć dedykowanych czujników. Równolegle oceniane i rozwijane będą techniczne oraz organizacyjne metody ograniczania emisji pyłu, ze szczególnym uwzględnieniem drobnych frakcji respirabilnych, w tym PM2.5. Połączenie wyników pomiarów terenowych, badań laboratoryjnych i modelowania pozwoli wskazać skuteczne sposoby ograniczania emisji pyłu w miejscach jego powstawania. Rezultatem projektu będą m.in. rozwiązania techniczne ograniczające zapylenie, procedury ich oceny, model predykcyjny oraz katalog dobrych praktyk. Opracowane rozwiązania mają przyczynić się do poprawy jakości powietrza, zwiększenia bezpieczeństwa pracowników i mieszkańców oraz wspierać bezpieczne zagospodarowanie terenów górniczych i pogórniczych w procesie Sprawiedliwej Transformacji. Projekt współfinansowany z Funduszu Badawczego Węgla i Stali (RFCS) w ramach umowy grantowej nr 101296016 – RESPIRA